محمد رضا واليزاده معجزى
669
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
شجاعت و سخاوت بوده است . نفوذ وى در سرداران درجه اول لرستان مانند والى پشتكوه و نظر على خان امير اشرف زياد بوده و ايشان براى نظرات او ارزش و اعتبار قائل بودهاند . در ساير خوانين لرستان ، به ويژه سركردگان بيرانوند و سگوند ، به حد اعلا نفوذ داشته است . زيرا يك دخترش همسر مهر على خان سرتيپ سگوند بوده و دختر ديگرش عروس غلامعلى خان امير همايون . به قرارى كه شهرت دارد فوق العاده مهربان و حليم و با ظرفيت و مردمدار و بىنخوت بودهاند . فرزندانى كه از او برجاى مانده به ترتيب عبارتند از : 1 . جواد شجاع نماينده سابق مجلس در پنج دوره . 2 . حميد شجاع بازنشسته وزارت كشور . 3 . شريف شجاع . 4 . فضل اللّه شجاع . 5 . مرحوم ميرزا عباس كه چند سال قبل فوت كردهاند . وضع خرمآباد - تزلزل دشمنان نظام السلطنه وصول خبر توقيف ناگهانى آقا ربيعا دو فاميل مهم و درجه اول خرمآباد ( چاغروندها و والى زادهها ) را به تزلزل انداخت و وحشت و اضطراب عجيبى بر سراسر وجود آنان مستولى گرديد و مشغول تدارك وسايل فرار از شهر و پناه بردن به زندگانى عشايرى و قبيلهاى گرديدند . با اين حال طولى نكشيد كه صيد والى خان والىزاده هم با دست خط حكومت خرمآباد و سواران سگوند كه در اختيارش بود ، به خرمآباد وارد شد و مشغول رتق و فتق امور گرديد . براى اينكه خوانندگان بدانند علت اين انتصاب چه بوده ، توضيح مىدهم كه صيد والى خان و پسرانش نه در مسأله اجارهدارى ماليات كه منتهى به آن اوضاع فضاحتآميز گرديد « 1 » شركت داشتند و نه در قضيه بلواى دارودستهء آقا ربيعا و ديوان بيگى عليه نظام السلطنه وارد شدند و چنين به نظر مىرسد كه با ديوان بيگى - عموزادهء خودش - هم ميانه خوشى نداشتهاند . روى اين اصل نظام السلطنه به موجب پيشنهاد فاضل خان سگوند ، پيشكار خود ، حكومت خرمآباد را به صيد والى خان عموزاده ديوان بيگى واگذار كرد كه هم حس رقابت ديوان بيگى را برانگيخته سازد و هم درعينحال موجباتى فراهم آورده باشد كه ديوان بيگى بدون ترس و واهمه در شهر
--> ( 1 ) . داستان اجاره ماليات توسط آقا ربيعا و ديوان بيگى و عكس العمل دامنهدار آن را در فصل مربوط به حكومت اول نظام السلطنه در لرستان مطالعه فرماييد .